Vrouwen met Obesitas en Borstvoeding: Is ‘Borst’ wel ‘Best’?

Het is bekend dat borstvoeding bij vrouwen met obesitas vaak lastiger verloopt. Hiervoor zijn fysiologische verklaringen te bedenken, maar mogelijk is het tegelijkertijd een evolutionair aangepaste reactie zodat verdere ongezonde programmering via moedermelk niet in gang wordt gezet. Wat is tot nu toe bekend?

  • Meta-analyses van epidemiologische onderzoeken laten veelal zien dat borstvoeding samenhangt met een gezondere gewichtsontwikkeling van kinderen.1,2 Echter, een goede controle voor factoren die deze relatie verklaren is lastig en het is goed mogelijk dat moeders die kiezen voor borstvoeding ook vaker een gezondere eetomgeving voor hun kinderen creëren. 
  • Onderzoeken met andere typen designs die betere uitspraken kunnen doen over mogelijke causaliteit laten geen link zien tussen borstvoeding en gezondere gewichtsontwikkeling bij kinderen in de totale groep.3-5
  • Recente studies naar specifieke macronutriënten en hormonen in moedermelk laten zien dat moeders met obesitas ongunstigere macronutriënten (zoals ‘monosaccharides’ and ‘sugar alcohols’) en hormonen (leptine en insuline) hebben die op hun beurt samen lijken te hangen met een gewichtstoename bij kinderen gedurende de eerste levensjaren.6-9 Darmflora en smaakblootstelling spelen hierbij mogelijk ook een rol.10,11 Dierstudies ondersteunen de ongunstige impact van moedermelk van moederdieren met obesitas, specifiek wanneer moeders ook ongezond eetgedrag vertonen.12 Ongezond eetgedrag lijkt dus een belangrijk mechanisme te zijn bij deze mogelijke ‘obesitas-programmering’ via lactatie.  
Foto door Eric Froehling via Unsplash

Opvallend is dat veel recente studies naar specifieke macronutriënten en hormonen in moedermelk afsluiten met de conclusie dat borstvoeding bij vrouwen met obesitas gepromoot dient te worden, ondanks eventuele ongunstige gewichtseffecten bij kinderen, omdat borstvoeding bij lijkt te dragen aan ouder-kind bonding, het kind beschermt tegen infectieziektes en diarree, en het voor de moeder stress-reducerend kan werken en gemiddeld gezien bescherming biedt tegen de ontwikkeling van borstkanker. Hierbij dient echter een aantal aspecten in oogschouw te worden genomen: mogelijke effecten van ouder-kind bonding zijn gemiddeld gezien klein; infectieziektes en diarree zijn bedreigender in ontwikkelingslanden dan in geïndustrialiseerde samenlevingen; en bij vrouwen met obesitas vergroot borstvoeding mogelijk zelfs het risico op borstkanker.13 Dit doet mij – in combinatie met de eerder besproken punten – concluderen dat ‘borst’ misschien wel niet ‘best’ is bij vrouwen met obesitas. Evolutionaire theorieën zijn vanzelfsprekend lastig toetsbaar. We zullen dus niet weten of sprake is van een fysiologisch aangepaste reactie die borstvoeding bemoeilijkt bij vrouwen met obesitas. Echter, toekomstig dieet/obesitas-interventie onderzoek en effecten op lactatie en ontwikkeling van kinderen bij vrouwen met obesitas is belangrijk en kan verdere inzichten bieden in causale relaties en onderliggende mechanismen. Hierbij dienen onderzoekers ook open te staan voor de vraag of borstvoeding bij vrouwen met obesitas in specifieke situaties (zoals bijvoorbeeld voedselverslaving en genetische gevoeligheid voor borstkanker) wel gewenst is, mede gezien het feit dat steeds meer geavanceerde kunstmelkproducten op de markt komen.

Deze blog werd geschreven door Junilla Larsen (Radboud Universiteit) voor RAD-blog, het blog over roken, alcohol, drugs en dieet.

Referenties
1. Yan J, Liu L, Zhu Y, Huang G, Wang PP. The association between breastfeeding and childhood obesity: a meta-analysis. BMC public health. 2014;14(1):1267.
2. Qiao J, Dai L-J, Zhang Q, Ouyang Y-Q. A meta-analysis of the association between breastfeeding and early childhood obesity. Journal of pediatric nursing. 2020;53:57-66.
3. Smithers LG, Kramer MS, Lynch JW. Effects of breastfeeding on obesity and intelligence: causal insights from different study designs. JAMA pediatrics. 2015;169(8):707-8.
4. Colen CG, Ramey DM. Is breast truly best? Estimating the effects of breastfeeding on long-term child health and wellbeing in the United States using sibling comparisons. Social Science & Medicine. 2014;109:55-65.
5. Martin RM, Kramer MS, Patel R, Rifas-Shiman SL, Thompson J, Yang S, et al. Effects of promoting long-term, exclusive breastfeeding on adolescent adiposity, blood pressure, and growth trajectories: a secondary analysis of a randomized clinical trial. JAMA pediatrics. 2017;171(7):e170698-e.
6. Saben JL, Sims CR, Piccolo BD, Andres A. Maternal adiposity alters the human milk metabolome: associations between nonglucose monosaccharides and infant adiposity. The American Journal of Clinical Nutrition. 2020.
7. Sims C, Lipsmeyer M, Turner D, Andres A. Human milk composition differs by maternal BMI in the first 9 months postpartum. Current Developments in Nutrition. 2020;4(Supplement_2):1080-.
8. Lagström H, Rautava S, Ollila H, Kaljonen A, Turta O, Mäkelä J, et al. Associations between human milk oligosaccharides and growth in infancy and early childhood. The American Journal of Clinical Nutrition. 2020;111(4):769-78.
9. Isganaitis E, Venditti S, Matthews TJ, Lerin C, Demerath EW, Fields DA. Maternal obesity and the human milk metabolome: associations with infant body composition and postnatal weight gain. The American Journal of Clinical Nutrition. 2019;110(1):111-20.
10. Abenavoli L, Scarpellini E, Colica C, Boccuto L, Salehi B, Sharifi-Rad J, et al. Gut microbiota and obesity: a role for probiotics. Nutrients. 2019;11(11):2690.
11. Spahn JM, Callahan EH, Spill MK, Wong YP, Benjamin-Neelon SE, Birch L, et al. Influence of maternal diet on flavor transfer to amniotic fluid and breast milk and children’s responses: a systematic review. The American journal of clinical nutrition. 2019;109(Supplement_1):1003S-26S.
12. Kislal S, Shook LL, Edlow AG. Perinatal exposure to maternal obesity: Lasting cardiometabolic impact on offspring. Prenatal Diagnosis. 2020;40(9):1109-25.
13. Connor AE, Visvanathan K, Baumgartner KB, Baumgartner RN, Boone SD, Hines LM, et al. Pre-diagnostic breastfeeding, adiposity, and mortality among parous Hispanic and non-Hispanic white women with invasive breast cancer: the Breast Cancer Health Disparities Study. Breast cancer research and treatment. 2017;161(2):321-31.

Geef een reactie