Jongeren eten over het algemeen niet erg gezond. Zo blijkt bijvoorbeeld dat maar weinig Nederlandse middelbare scholieren de aanbevolen hoeveelheid groente en fruit consumeren.
Aangezien een ongezond eetpatroon op termijn tot ernstige gezondheidsklachten kan leiden (denk bijvoorbeeld aan het ontwikkelen van overgewicht), buigen veel onderzoekers zich over de vraag welke factoren van invloed zijn op het eetgedrag van jongeren. De sociale omgeving blijkt zo’n belangrijke factor te zijn. Zo laat onderzoek zien dat het eetgedrag van jongeren overeenkomt met het eetgedrag van belangrijke personen in hun omgeving. Maar geldt dat ook voor hun beste vrienden uit hun klas? Nederlandse wetenschappers (waaronder RAD-bloggers Nina van den Broek, Junilla Larsen en Jacqueline Vink) zochten het uit!
KERN
In dit onderzoek werd onderzocht of beste vrienden tijdens de adolescentie overeenkomsten in ongezond en gezond eetgedrag laten zien. In dit onderzoek werden weinig tot geen overeenkomsten gevonden. Ook was er weinig bewijs voor de processen die tot mogelijke overeenkomsten in eetgedrag bij beste vrienden kunnen leiden. Zo leek het niet het geval dat jongeren zich aanpassen aan het eetgedrag van hun beste vriend (“socialisatie”) of dat jongeren vriendschappen aangaan met leeftijdgenoten die al overeenkomstig eetgedrag vertonen (“selectie”). Ten slotte was er weinig bewijs dat jongeren met een relatief hogere “Body Mass Index” score (BMI-score) meer vatbaar zijn voor de invloed van hun beste vriend dan jongeren met een relatief lagere BMI-score. Samenvattend geven deze resultaten aan dat het voor interventies die gericht zijn op het bevorderen van eetgedrag van jongeren mogelijk niet waardevol is om alleen te focussen op beste vrienden in de klas.
ONDERZOEKSMETHODE
WAT?
In deze studie werd onderzocht of beste vrienden overeenkomsten in eetgedrag laten zien. Er werd bovendien getoetst of deze mogelijke overeenkomsten een gevolg zijn van “socialisatie” en/of “selectie” processen. Ten slotte werd getoetst of socialisatie effecten sterker waren voor jongeren met een relatief hogere BMI-score.
WIE?
Aan dit onderzoek deden 145 Nederlandse duo’s van beste vrienden mee (N = 290 jongeren) die in het eerste of tweede jaar van de middelbare school zaten. Ieder duo bestond uit ofwel twee meisjes ofwel twee jongens.
HOE?
Door middel van vragenlijsten aan het begin en aan het einde van het schooljaar gaven jongeren aan wie hun beste vriend uit de klas was. Duo’s van beste vrienden die elkaar op beide meetmomenten als hun beste vriend benoemden, werden “langdurige” vriendschappen genoemd. Duo’s die enkel op het tweede meetmoment vrienden waren, werden gecategoriseerd als “nieuwe” vriendschappen. Beide jongeren uit een duo vulden daarnaast op de twee meetmomenten vragenlijsten in over de frequentie van inname van gezonde (fruit en groenten) en ongezonde (gesuikerde dranken, vetrijke snacks, en suikerrijke snacks) producten. Ook werd de lengte en gewicht van de jongeren door de onderzoekers gemeten om hun BMI-score te bepalen. Deze score geeft aan of het gewicht van jongeren gezond is in verhouding tot hun lengte.
RESULTATEN
- Jongeren binnen beste vrienden duo’s lieten weinig tot geen overeenkomsten in gezond en ongezond eetgedrag zien.
- Beste vrienden duo’s die enkel op het tweede meetmoment vrienden waren (“nieuwe” vriendschappen) vertoonden geen overeenkomsten op eetgedrag op het eerste meetmoment. Er werd dus geen indicatie van “selectie”-processen gevonden.
- Binnen beste vrienden duo’s die op beide meetmomenten vrienden waren (“langdurige” vriendschappen) was er weinig bewijs dat het eetgedrag van de beste vrienden het eetgedrag van jongeren voorspelde van het eerste naar het tweede meetmoment. Er werd dus geen indicatie van “socialisatie”-processen gevonden.
- Bovendien bleek dat de invloed van beste vrienden op het eetgedrag van jongeren niet verschilde tussen jongeren met een relatief hogere versus relatief lagere BMI-score. Er werd dus geen indicatie gevonden dat jongeren met een hogere BMI-score vatbaarder zijn voor de invloed van hun beste vriend dan jongeren met een relatief lagere BMI-score.
DETAILS
van den Broek, N., de la Haye, K., Veldhuis, L., Verhagen, M., Larsen, J. K., Vink, J. M., & Burk, W. J. (2022). Examining food intake similarities in adolescent best friend dyads using longitudinal Actor-Partner Interdependence Models. Appetite, in press. https://doi.org/10.1016/j.appet.2022.106072
Deze sci-fly werd geschreven door Nina van den Broek (Radboud Universiteit) voor RAD-blog, het blog over roken, alcohol, drugs en dieet.