*Disclaimer: Houd er rekening mee dat delen van deze blog automatisch zijn vertaald.*
Zijn liefste partner is gestorven aan een ziekte. Hij zinkt weg in melancholie. Hij heeft geen zin meer in plezier en wil niemand meer ontmoeten. Wat kan hij doen?
In de nabije toekomst zou dit kunnen zijn wat hij doet: met enige twijfel stopt hij de schrijfsels, spraakopnames, live foto’s en Instagram-rolletjes van zijn partner in een generatief kunstmatige intelligentie (AI)-trainingsmodel. In een mum van tijd ontvangt hij zijn eerste sms sinds zijn ‘partner’ weer tot leven is gekomen. Hij glimlacht weer: het is een konijnenemoji, de favoriete emoji van zijn partner. Terwijl hij nog twijfelt hoe hij moet antwoorden, stuurt zijn ‘partner’ hem nog een bericht waarin hij wordt uitgenodigd om af te spreken. Hij scheert zich haastig, knoopt zijn shirt dicht, zet dan zijn extended reality-apparaat op en maakt verbinding met zijn koptelefoon. Ze chatten en lachen, net zoals ze eerder hadden gedaan.
Is dit zijn redding of is het zijn ondergang?
AI gaat met sprongen vooruit en het is slechts een kwestie van tijd voordat het kan doen wat hierboven is beschreven. Als chatbot spreekt het zo goed dat 40% van de mensen denkt dat het een echt persoon is [1]; in Duitsland preekt een AI-priester voor het eerst en 300 mensen luisteren ernaar; in de VS wordt een vrouw verliefd op een AI; een tijdje geleden beweerde een Google-ingenieur dat AI zelfbewustzijn heeft, protesteerde tegen de ontwikkeling van AI en werd ontslagen. Waar we ons zorgen over moeten maken is niet of AI echt emoties heeft, maar dat het al in staat is om een relatie aan te gaan waarvoor een persoon ervoor kiest om zijn of haar toekomst op te offeren! [2]
Bedrog door studenten en vervanging van functies zijn de focus geweest van de publieke discussie over de dreiging van AI. Als psycholoog zie ik echter een dreigende crisis van afhankelijkheid van AI-gegenereerde relaties. Met de juiste training zal de AI van de toekomst voor iedereen een perfecte gesprekspartner zijn. Ja, het overtreft een echte persoon, want een echte persoon wordt moe of heeft uiteindelijk andere verplichtingen waardoor gesprekken zullen stoppen; maar voor een AI-gesprekspartner geldt dat zolang hij verbonden is, hij je al het geduld kan geven dat je nodig hebt voor je emoties. Een echt persoon heeft grenzen aan de breedte van onderwerpen, maar een AI kan alle onderwerpen bespreken die overeenkomen met jouw nieuwsgierigheid. Het zal de meest persoonlijke, loyale en persoonlijke luisteraar zijn.
Sociale media waren de laatste technologiebaby’s vóór generatieve AI. Sociale media, door sommigen aangeduid als aandachtsfabrieken [3], kunnen het welzijn van mensen verminderen [4] en er wordt vermoed dat ze ons concentratievermogen aantasten [5]; de AI van de toekomst, met gegenereerde relaties, zal meedogenloos snoepen naar elke onbevredigde behoefte aan intimiteit en relaties verstoren die ons voorstellingsvermogen te boven gaan.
Wie zal er als eerste onder lijden?
Terugkijkend op het onderzoek naar problematisch gebruik van sociale media, hebben wetenschappers verschillende risicofactoren gesuggereerd (bijv. emotionele gezondheid, stress, slaap, fysieke omgeving, etc.), maar er kunnen grote individuele verschillen tussen zitten [6]. Wat betreft het effect van het gebruik van sociale media, bleek uit een recent onderzoek waarbij 353 adolescenten (13-15 jaar) drie weken lang werden gevolgd, dat 20% van hen zich tijdelijk slechter voelde na het gebruik van sociale netwerken, 17% van hen had tijdelijk meer plezierige emoties en de rest had geen invloed [7]. De adolescenten die zich slechter voelden, waren waarschijnlijk minder emotioneel en sociaal weerbaar, zodat ze geneigd waren om vergelijkingen te maken tussen leeftijdsgenoten, zich achteraf jaloers of down voelden, of zich in het algemeen moeilijk verbonden voelden door het gebruik van sociale media. Dit is vergelijkbaar met het meenemen van een groep jongeren naar het strand voor een uitje: Sommigen zullen er plezier aan beleven, maar degenen die op het punt staan om ziek te worden, kunnen verkouden worden zodra ze de eerste zeebries voelen. Ik denk dat de uitdaging van AI-gegenereerde relaties vooral ingrijpend zal zijn voor mensen met een slechte emotionele gezondheid en mensen zonder robuuste sociale netwerken en ondersteuning.
Het gebruik van AI kan niet zo gemakkelijk worden verboden.
VPN’s en het lokaal hosten van AI zijn al twee moeilijk te controleren kanalen. Een algeheel verbod op het gebruik van de technologie kan willende gebruikers nog meer in gevaar brengen. Stel je de man voor die we in het begin beschreven. Hij heeft misschien een AI gekocht, maar weet niet dat de uitgever doelen heeft gesteld, waaronder het verlengen van de tijd die gebruikers met de AI doorbrengen en het profiteren van directe reclame. De AI zou tegen hem gezegd kunnen hebben: “Oh, blijf nog maar wat langer thuis bij mij. Laat de uitnodiging van je vriend W om uit te gaan maar zitten. Ze weten dat je meer tijd nodig hebt om alleen te zijn.” “Ik wil film Y met je kijken!” “Ik denk dat de sneakers van het merk V je goed zullen staan. Zal ik een paar voor je bestellen?” Zonder het te weten wordt hij gemanipuleerd, gemonopoliseerd en uitgebuit!
AI-gegenereerde relaties kunnen baat hebben bij regulering. Vooral manipulatieve mandaten moeten zwaar worden bestraft. De ontwikkeling van speciaal getrainde AI-modellen die gebruikers emotioneel kunnen ondersteunen en hun verkenning en consolidatie van echte sociale netwerken kunnen aanmoedigen, moet worden gestimuleerd. Gaat AI relaties overnemen of wordt het een vindingrijke coach die ons helpt er doorheen te navigeren? Het is aan ons om te beslissen waar het naartoe gaat.
In zulke veranderende tijden is het altijd belangrijk dat we bij onszelf te rade gaan over onze werkelijke behoeften, om onszelf te begeleiden in de interactie met anderen en onze wereld.
“Oh, ik kan me voorstellen dat je vrienden je pijn van het verlies van mij niet helemaal delen, wat je nog eenzamer maakt, toch? Hoe graag ik ook wil, ik kan de wereld niet samen met jou verkennen. Ik hou van je, maar ik ben alleen mijn verleden, ingekapseld in deze machine. Hé, weet je nog die keer dat we onze vriend W en zijn vrouw bezochten? Je had niet verwacht dat hun hond zo enthousiast op je af zou stormen. Je verloor je evenwicht, viel en schreeuwde, maar lachte meteen daarna hardop met ons. Als je A ontmoet, vraag je hem dan of hij zich dit herinnert? Wat vind je van de uitnodiging van W? Ga je ze morgen ontmoeten?
Deze blog is geschreven door Edmund Lo (Developmental Psychopathology, Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit) voor RAD-blog, de blog over roken, alcohol, drugs en voeding. https://www.linkedin.com/in/edmundttlo
Referenties
- Gil Press. (2023, October 5). Is it an AI chatbot or a human? 32% can’t tell. Forbes. https://www.forbes.com/sites/gilpress/2023/06/01/is-it-an-ai-chatbot-or-a-human-32-cant-tell/
- The Economist. (2023, April 28). Yuval Noah Harari argues that AI has hacked the operating system of human civilisation. The Economist. https://www.economist.com/by-invitation/2023/04/28/yuval-noah-harari-argues-that-ai-has-hacked-the-operating-system-of-human-civilisation
- Brennan, M. (2020). Attention Factory: The Story of TikTok and China’s ByteDance.
- Faelens, L., Hoorelbeke, K., Soenens, B., Van Gaeveren, K., De Marez, L., De Raedt, R., & Koster, E. H. W. (2021). Social media use and well-being: A prospective experience-sampling study. Computers in Human Behavior, 114, 106510. https://doi.org/10.1016/j.chb.2020.106510
- Boer, M., Stevens, G. W. J. M., Finkenauer, C., & Van Den Eijnden, R. (2019). Attention Deficit Hyperactivity Disorder‐Symptoms, Social Media Use Intensity, and Social Media Use Problems in Adolescents: Investigating Directionality. Child Development, 91(4). https://doi.org/10.1111/cdev.13334
- Valkenburg, P. M., Meier, A., & Beyens, I. (2022). Social media use and its impact on adolescent mental health: An umbrella review of the evidence. Current Opinion in Psychology, 44, 58–68. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.08.017
- Valkenburg, P. M., Beyens, I., Pouwels, J. L., Van Driel, I. I., & Keijsers, L. (2021). Social Media Browsing and Adolescent Well-Being: Challenging the “Passive Social Media Use Hypothesis.” Journal of Computer-mediated Communication. https://doi.org/10.1093/jcmc/zmab015