Vapen groeit razendsnel: het is hét nieuwe roken onder jongeren. Het gebruik onder jongeren blijft hoog en neemt nog steeds toe [1]. Sinds het smaakjesverbod in 2024 is de verkoop van smaakjes-vapes niet meer toegestaan, maar via illegale verkoop zijn ze nog steeds eenvoudig te krijgen [2]. De zoete smaak suggereert onschuld, maar is het echt zo onschuldig?
Vapegebruik in beeld
De cijfers zijn zorgwekkend. Eén op de vijf jongeren tussen de 12 en 25 jaar heeft het afgelopen jaar gevapet; één op de tien doet dit maandelijks [3]. Zelfs één op de tien 12-jarigen heeft al eens gevapet [4]. Een groot deel van de jongeren die vapen raakt verslaafd, vaak zonder het te beseffen. Bijna de helft weet niet of, en hoeveel, nicotine er in hun vape zit. Terwijl juist die nicotine razendsnel verslavend werkt. Bovendien roken velen óók tabak, wat een dubbele afhankelijkheid creëert. Deze cijfers laten zien dat steeds meer jongeren vapen en benadrukken het belang om risico’s in kaart te brengen.
De gevaren op tafel
Er wordt vaak gedacht dat smaakjes-vapes minder schadelijk zijn, maar smaken veranderen niets aan de opname van nicotine of andere schadelijke stoffen [5]. Vapen kan hart, longen, nieren én hersenen beschadigen en mentale problemen veroorzaken. Het kan binnen dagen tot weken ingrijpen op de hersenen en leiden tot zwaarder gebruik, met blijvende schade tot gevolg. Niet voor niets staat het in de top vijf van meest verslavende middelen wereldwijd.
Jongeren extra kwetsbaar
Jongeren hebben een hoger verslavingsrisico. Dat komt omdat het beloningssysteem in de hersenen gevoeliger en actiever is dan de hersengebieden die zorgen voor planning en zelfbeheersing. Dat maakt ze vatbaar voor de verleiding van smaakjes en de snelle beloning die nicotine geeft. Het beschermen van jongeren is daarom nodig om verslaving te voorkomen.
Meer aandacht voor vape-preventie
Door de hoge cijfers en risico’s komt vapen steeds meer onder de aandacht. Sinds 2023 is vapen opgenomen in landelijke campagnes zoals Artsen slaan alarm [6]. Ook onderwijsprogramma’s zoals de Smokefree Challenge proberen gebruik terug te dringen, evenals wetgeving zoals het smaakverbod [7]. Toch blijft het effect beperkt: het gebruik daalt nauwelijks en neemt zelfs toe onder tieners [1]. Een structurele daling van vapegebruik onder jongeren kunnen we dus niet alleen aan beleid of regels overlaten.
Welke stap zet jij?
De zoete smaak is tijdelijk, maar de gevolgen zijn levenslang. De verantwoordelijkheid om hen te beschermen ligt bij ons allemaal. Ouders, docenten en (jeugd)professionals spelen hierin een sleutelrol. Door jongeren bewust te maken van de risico’s en grenzen te stellen, kunnen we samen het verschil maken. Wat wordt jouw eerste stap?
Ouders vinden tips op Preventietips – ouders, en professionals in onderwijs en jeugdzorg vinden tips op Preventietips – Trimbos-instituut.
Deze blog werd geschreven door Sophie Rekers voor de cursus Recente Ontwikkelingen in Risicogedrag, master PWO, 2025.
Referenties
[1] Kevino. (2025b, juli 31). Scholieren in Europa roken, drinken en blowen minder, maar vapen meer. Cannabisgebruik in Nederland hoog. Trimbos-instituut. https://www.trimbos.nl/actueel/nieuws/scholieren-in-europa-roken-drinken-en-blowen-minder-maar-vapen-meer-cannabisgebruik-in-nederland-hoog/
[2] Agyeman-Prempeh, C., Piersma, J., Agyeman-Prempeh, C., & Piersma, J. (2024, 31 januari). Jongeren komen ook na verbod makkelijk aan smaakjesvapes. NOS. https://nos.nl/artikel/2506971-jongeren-komen-ook-na-verbod-makkelijk-aan-smaakjesvapes
[3] Morren, K. (2024, 27 september). Conclusie & duiding. Nemesis. https://cijfers.trimbos.nl/scholierenmonitor/vape-snus-en-waterpijp/conclusie-duiding-vape-snus-waterpijp/
[4] Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (2025b, mei 16). Bijna 1 op de 10 kinderen van 12 jaar heeft al gevapet. Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl. https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2025/05/12/bijna-1-op-de-10-kinderen-van-12-jaar-heeft-al-gevapet
[5] East, K., Vu, G., Sun, T., D’Mello, K., Perman‐Howe, P. R., Taylor, E., Nottage, M., Brose, L. S., Robson, D., & McNeill, A. (2024). Harm perceptions across vaping product features: An on‐line cross‐sectional survey of adults who smoke and/or vape in the United Kingdom. Addiction. https://doi.org/10.1111/add.16572
[6] Home 2024 – Artsen slaan alarm. (2025, 13 maart). Artsen Slaan Alarm. https://artsenslaanalarm.nl/
[7] Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (2025a, februari 12). Maatregelen overheid om roken te ontmoedigen. Roken | Rijksoverheid.nl. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/roken/roken-ontmoedigen
Foto: Pexels / Lebele Mass
Geef een reactie