Een hamburger of een bietenburger, wat zou jij kiezen? En als je een eeneiige tweeling bent of zou zijn: zou je genetisch identieke co-twin dan dezelfde keuze maken?
In een eerdere RAD-blog kondigde ik een project aan over voedselvoorkeur, en de vraag of erfelijke aanleg hier een rol bij speelt, zie 1. Inmiddels zijn de resultaten van dit project gepubliceerd 2. We vroegen eeneiige tweelingen (genetisch identiek) èn twee-eiige tweelingen (delen de helft van hun genen) naar hun voorkeur (op een schaal van 0 sterke afkeer tot 10 sterke voorkeur) voor tientallen voedingsmiddelen, zoals broccoli, garnalen, blauwe schimmelkaas of worstjes. We ontdekten dat er clusters van voedingsmiddelen waren waar sommige mensen hoog in scoren en andere mensen lager, namelijk: vlees, vis, fruit, groente, hartige snacks, zoete snacks, specerijen en (alcoholische) drankjes. Voor de clusters vlees en vis blijkt dat de rol van erfelijke aanleg varieert tussen de 41% en 60%. Daarnaast spelen unieke omgevingsfactoren wel een rol (40-59%), maar de gedeelde gezinsomgeving niet. Ik zou verwachten dat voorkeur (of afkeer) van een bepaald type eten ook leidt tot een hogere (of lagere) consumptie van dat type eten. Er zijn steeds meer Nederlanders (8 op de 10) die niet dagelijks vlees eten, en 5% van de Nederlanders eet helemaal geen vlees3. Zou erfelijke aanleg hier ook een rol bij spelen, of wordt dit meer beïnvloed door de omgeving? Er zijn (nog) geen gegevens uit Nederland beschikbaar (maar houdt RAD-blog in de gaten…). De enige gepubliceerde studie wereldwijd is gebaseerd op gegevens van Finse tweelingen. De resultaten worden hieronder samengevat.
KERN
Erfelijke aanleg speelt een grote rol (76%) bij het niet eten van vlees (vegetarisme). De auteurs noemen dit zelf hun meest opvallende bevinding. Toekomstige studies zouden de specifieke genetische factoren in kaart moeten brengen (bijvoorbeeld genen voor smaakreceptoren of persoonlijkheid) om zo meer te leren over het onderliggende mechanisme.
ONDERZOEKSMETHODE
WAT? Voor deze sci-fly ligt de focus op 1 van de onderzoeksvragen, namelijk: Hoe groot is de rol van erfelijke aanleg, de gedeelde gezinsomgeving en de unieke omgeving bij vegetarisme?
WIE? 9564 Finse tweelingen en hun broers en zussen afkomstig uit 4887 families (leeftijd 18-58 jaar).
HOE? Een online vragenlijst in de periode november 2018-januari 2019. Naast andere voedsel gerelateerde vragen werd er gevraagd: “Ben je een vegetariër/veganist?” (antwoordopties: ja/nee). Door de eeneiige en twee-eiige tweelingparen met elkaar te vergelijken kan met wiskundige modellen geschat worden hoe groot de relatieve bijdrage is van: erfelijke aanleg, gedeelde gezinsomgeving en unieke omgeving (samen 100%).
RESULTATEN
In het linker plaatje is te zien dat de eeneiige (MZ, monozygote) tweelingparen veel meer op elkaar lijken wat betreft het wel of niet eten van vlees (gelijkenis 0,76) dan de twee-eiige (DZ, dizygote) tweelingparen gecombineerd met ‘gewone’ (eenling) broers/zussen (gelijkenis 0,36). Een gelijkenis van 0 betekent dat er helemaal geen overeenkomst is en een gelijkenis van 1 dat er volledige overeenkomst is. In het rechterplaatje staan de resultaten van de tweelinganalyse. Hieruit blijkt dat erfelijke aanleg een grote rol speelt (76%) bij het wel of niet eten van vlees. De gedeelde gezinsomgeving tijdens de jeugd speelt geen rol, en de overige omgevingsinvloeden (buiten het gezin) bepalen 24% van de verschillen in wel of geen vlees eten.
DETAILS
Ç. Çınar, L.W. Wesseldijk, A.K. Karinen, P. Jern, J.M. Tybur. Sex differences in the genetic and environmental underpinnings of meat and plant preferences. Food Quality and Preference 2022 98, 104421
Deze sci-fly is geschreven door Prof. dr. Jacqueline Vink (Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit) voor RAD-blog, het blog over roken, alcohol, drugs & dieet.
Referenties/bronnen:
1 Drieling dol op Chinees eten – is voedselvoorkeur erfelijke bepaald? RAD-blog 23 mei 2019 door Jacqueline Vink. https://rad-blog.com/2019/05/23/drieling-dol-op-chinees-eten-is-voedselvoorkeur-erfelijk-bepaald/
2 Vink JM, van Hooijdonk KJM, Willemsen G, Feskens EJM, Boomsma DI. Causes of Variation in Food Preference in the Netherlands. Twin Res Hum Genet. 2020 Aug;23(4):195-203
3 Vlees geen dagelijkse kost voor 8 op de 10 Nederlanders. 09-06-2021. Centraal Bureau voor Statistiek. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/23/vlees-geen-dagelijkse-kost-voor-8-op-de-10-nederlanders
Sci-Fly: Is eating meat in your genes?
Geef een reactie