Verminderen van overgewicht en obesitas? Hoe het lezen van voedingsetiketten daarbij kan helpen

Voedingsetiketten zijn de uiterst informatieve labels die rondom voedingsmiddelen gewikkeld zijn. Ze bevatten belangrijke informatie over bijvoorbeeld de ingrediënten en de hoeveelheid vetten, suikers, vezels, eiwitten en andere voedingsstoffen die aanwezig zijn in een product. Het goed lezen en begrijpen van deze labels is belangrijk voor een gezond eetpatroon omdat het je helpt om weloverwogen keuzes te maken over wat je eet en je bewust te zijn van welke voedingsstoffen je eet. Toch blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat veel consumenten tijdens het kopen van voedsel niet naar voedingsetiketten kijken of de informatie niet begrijpen^1,2. In deze blog ga ik daarom in op de potentie van het goed kunnen lezen en begrijpen van voedingsetiketten en de kansen die hier liggen voor de preventie/vermindering van overgewicht en obesitas.

Overgewicht^a en obesitas^b onder de Nederlandse bevolking is een groeiend probleem³. In 2022 had 50,2% van de volwassen Nederlanders overgewicht en 15,1% had obesitas⁴. Dit is zorgelijk omdat we weten dat overgewicht/obesitas het risico op gezondheidsproblemen (o.a. hart- en vaatziekten, suikerziekte type 2 en verschillende vormen van kanker) verhoogd⁵ en de gevolgen voor de maatschappij zijn groot (denk o.a. aan zorgkosten en verminderde arbeidsparticipatie)⁶.

Hoe kunnen we de stijgende trend in het aantal Nederlanders met overgewicht/obesitas stoppen? Een van de mogelijke oplossingen ligt bij het goed kunnen lezen en begrijpen van informatie op voedingsetiketten. Wetenschappelijk onderzoek laat namelijk zien dat het lezen van voedingsetiketten positieve impact kan hebben op onze gezondheid^7,8,9. Zo laten onderzoeken bijvoorbeeld zien dat deelnemers die voedingsetiketten lezen over het algemeen een gezonder eetpatroon hebben dan deelnemers die voedingsetiketten niet lezen^7,8 en dat gemiddeld gezien de Body Mass Index (BMI) van deelnemers die voedingsetiketten lezen lager ligt dan de BMI van deelnemers die geen voedingsetiketten lezen⁹.

Als mensen die voedingsetiketten lezen over het algemeen gezonder eten en een lagere BMI hebben, waarom lezen we dan niet allemaal voedingsetiketten? Hoewel het een eenvoudige taak lijkt om voedingsetiketten te bekijken bij het kopen van een product, heeft onderzoek aangetoond dat informatie op voedingsetiketten moeilijk te begrijpen en correct te interpreteren is^1,2,10. Zo weten we dat mensen over het algemeen eenvoudige begrippen begrijpen zoals ‘vet’, ‘suiker’ of ‘zout’ maar moeite hebben met het begrijpen van begrippen zoals ‘cholesterol’ of ‘vetzuren’¹. Ook het begrijpen van de rol van verschillende voedingsstoffen in hun dieet, het omzetten van informatie van gram per 100 gram naar gram per portie en portiegrootte blijkt moeilijk¹. Bovendien blijkt het vermogen om informatie accuraat te interpreteren af te nemen naarmate de complexiteit toeneemt^1,2.

Hoe kunnen we onze vaardigheden in het lezen en interpreten van voedingsetiketten vergroten? Er bestaan veel handige hulpmiddelen die mensen die bewustere voedsel keuzes willen maken, gezonder willen eten of gewoon meer willen weten over voeding, kunnen gebruiken om hun vaardigheden in het lezen van voedingsetiketten te verbeteren. Zo ontwikkelde het Voedingscentrum bijvoorbeeld de ‘Kies Ik Gezond?’ app waarmee je producten kunt scannen en eenvoudig en snel meer te weten kan komen over ingrediënten en voedingsstoffen die in een product zitten¹¹. Ook ontwikkelde het Voedingscentrum de ‘Mijn Eetmeter’ app waarmee je je eigen eetpatroon kunt monitoren en handige tips krijgt voor (gezondere) alternatieven¹².

Haal jij vanavond de boodschappen? Kijk eens naar de voedingsetiketten en gebruik de bovenstaande tips om bewuste voedingskeuzes te maken en meer te leren over voeding. Kleine aanpassingen kunnen al een groot verschil maken!

 

Deze blog is geschreven door Kirsten van Hooijdonk (Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit) voor RAD-blog, het blog over roken, alcohol, drugs & dieet.

 

Notes:

1. Bij volwassenen wordt een BMI van ≥25 beschouwd als overgewicht¹³.
2. Bij volwassenen wordt een BMI van ≥30 beschouwd als obesitas¹³.

 

References

1. Cowburn, G., & Stockley, L. (2005). Consumer understanding and use of nutrition labelling: a systematic review. Public health nutrition, 8(1), 21-28.
2. Grunert, K. G., & Wills, J. M. (2007). A review of European research on consumer response to nutrition information on food labels. Journal of public health, 15, 385-399.
3. CBS Statline. (2023, 29 maart). Lengte en gewicht van personen, ondergewicht en overgewicht; vanaf 1981. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/81565NED/table?ts=1692950086044
4. Volksgezondheid en Zorg.(z.d.). Overgewicht | Infographic. https://www.vzinfo.nl/overgewicht/infographic
5. Williams, E. P., Mesidor, M., Winters, K., Dubbert, P. M., & Wyatt, S. B. (2015). Overweight and obesity: prevalence, consequences, and causes of a growing public health problem. Current obesity reports, 4, 363-370.
6. Crawford, D. (Ed.). (2010). Obesity epidemiology: from aetiology to public health. Oxford University Press, USA.
7. Anastasiou, K., Miller, M., & Dickinson, K. (2019). The relationship between food label use and dietary intake in adults: A systematic review. Appetite, 138, 280-291.
8. Neuhouser, M. L., Kristal, A. R., & Patterson, R. E. (1999). Use of food nutrition labels is associated with lower fat intake. Journal of the American dietetic Association, 99(1), 45-53.
9. Loureiro, M. L., Yen, S. T., & Nayga, Jr, R. M. (2012). The effects of nutritional labels on obesity. Agricultural economics, 43(3), 333-342.
10. Miller, L. M. S., & Cassady, D. L. (2015). The effects of nutrition knowledge on food label use. A review of the literature. Appetite, 92, 207-216.
11. Voedingscentrum. (z.d.). Voedingscentrum-app ‘Kies ik gezond?’ https://www.voedingscentrum.nl/nl/thema/apps-en-tools-voedingscentrum/kies-ik-gezond-.aspx
12. Voedingscentrum. (z.d.-a). Mijn eetmeter: app en online. https://www.voedingscentrum.nl/nl/thema/apps-en-tools-voedingscentrum/mijn-eetmeter-app-online.aspx
13. World Health Organization: WHO. (2021). Obesity and overweight. http://www.who.int. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight