Wat doe je als je eenzaam bent? Maakt (problematisch) sociale mediagebruik het erger of niet?

Voel jij je wel eens eenzaam? Wat ben je dan geneigd te doen?

Het zou kunnen dat je steun of vermaak zoekt online. Misschien vind je het zelfs makkelijker om online contact te hebben dan offline, zeker als je je eenzaam voelt. Mogelijk gebruik je sociale media dan zo lang en intensief dat je er negatieve fysieke/psychologische effecten van ervaart. Dit wordt ook wel problematisch sociale mediagebruik genoemd.

Andersom, als sociale mediagebruik een vervanging vormt voor offline contact, kan dit eenzaamheid vergroten. Zoals je misschien wel hebt gemerkt is online contact namelijk vaak oppervlakkiger dan contact in de ‘echte’ wereld.

Aangezien het niet duidelijk is wat de oorzaak-gevolg relatie is tussen eenzaamheid en problematisch sociale mediagebruik, is recent onderzoek van Wu en collega’s (2024) uitgevoerd.

KERN

• Meer eenzaamheid op één moment zorgt voor een toename in problematisch sociale mediagebruik op een later moment. Maar andersom, zorgt problematisch sociale mediagebruik op één moment, ook voor een toename in eenzaamheid op een later moment.
• Eenzaamheid en problematisch sociale mediagebruik voorspellen elkaar dus over tijd in beide richtingen.
• Een snellere toename van eenzaamheid, zorgt voor een snellere toename van problematisch sociale mediagebruik en andersom. Dus beide versterken elkaar. 
• De resultaten geven belangrijk inzicht voor toekomstige psychologische interventies en onderwijsstrategieën. Het is belangrijk om maatregelen toe te passen om eenzaamheid of problematisch sociale mediagebruik te verminderen, om de vicieuze cirkel te doorbreken. Het beste zou zijn om beide tegelijkertijd aan te pakken
  
  

ONDERZOEKSMETHODE

WAT?
In dit onderzoek werd bestudeerd hoe eenzaamheid en problematisch sociale mediagebruik over tijd met elkaar samenhangen bij universitaire studenten. Oftewel; voorspelt eenzaamheid later problematisch sociale mediagebruik, voorspelt sociale mediagebruik latere eenzaamheid, of gaat het beide richtingen op?

WIE?
877 Chinese universitaire studenten.

HOE?
Er waren drie meetrondes, in september 2022 (T1), maart 2023 (T2) en september 2023 (T3). Middels vragenlijsten werd er informatie opgevraagd over eenzaamheid en over problematisch sociale mediagebruik. Er zijn twee soorten complexe analyses gedaan, genaamd ‘cross-lagged panel model’ en ‘latent growth curve model’.

 

RESULTATEN

• Uit de cross-lagged panel bleek het volgende:
  • Problematisch sociale mediagebruik en eenzaamheid bleven redelijk stabiel over tijd.
  • Meer eenzaamheid op T1 voorspelde meer problematisch sociale mediagebruik op T2. Meer eenzaamheid op T2 voorspelde ook meer problematisch sociale mediagebruik op T3.
  • Meer problematisch sociale mediagebruik op T1 voorspelde meer eenzaamheid op T2. En meer problematisch sociale mediagebruik op T2 voorspelde meer eenzaamheid op T3.
• Uit de latent growth curve model bleek het volgende:
  • Studenten ervaren een langzame toename in eenzaamheid en problematisch sociale mediagebruik gedurende hun tijd op de universiteit.
  • Als studenten initieel meer eenzaamheid hadden, hadden ze ook initieel meer problematisch sociale mediagebruik, en andersom.
  • Hogere beginwaardes van problematisch sociale mediagebruik waren gerelateerd aan snellere toenames in eenzaamheid over tijd. En andersom, hogere beginwaardes van eenzaamheid waren gerelateerd aan snellere toenames in problematisch sociale mediagebruik over tijd.
  • Als eenzaamheid een snellere toename heeft over tijd, neemt problematisch sociale mediagebruik ook sneller toe. En andersom, als problematisch sociale gebruik een snellere toename heeft over tijd, neemt eenzaamheid ook sneller toe.  

Ondanks dat dit onderzoek mogelijke oorzaak-gevolg relaties tussen eenzaamheid en problematisch sociale mediagebruik ondersteunt, moet er voorzichtig worden omgegaan met conclusies over oorzaak-gevolg relaties, aangezien het geen experiment is. De studie is uitgevoerd in China, dus of hetzelfde geldt in westerse culturen moet nog blijken.

 

DETAILS

Wu, P., Feng, R. & Zhang, J. (2024). The relationship between loneliness and problematic social media usage in Chinese university students: a longitudinal study. BMC Psychology, 12. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01498-4

Deze sci-fly werd geschreven door Aafke Swinkels (Radboud Universiteit) voor RAD-blog, het blog over roken, alcohol, drugs en dieet.