Angstig en depressief na een avondje uit: hoe hangxiety je mentale toestand beïnvloedt

De gemiddelde alcoholconsumptie onder studenten ligt over het algemeen relatief hoog. Ondertussen is er echter ook tegengeluid te horen. Tiktok staat er vol mee: video’s van studenten die vertellen dat ze geen alcohol meer drinken. Niet alleen om fysiek gezonder te zijn, maar veelal om ‘hangxiety’ tegen te gaan. 

Hangxiety (‘hangover–anxiety’) houdt in dat iemand de dag na het drinken van alcohol gevoelens van onrust, somberheid, angst of schaamte ervaart^1,2. In een onderzoek met Nederlandse studenten zei 22,6% zich angstig te voelen na alcoholgebruik, 34,2% voelt zich depressief¹. In een collegezaal met 200 studenten die de dag ervoor uit zouden zijn geweest, zouden er – los van fysieke katers – dus zo’n 45 tot 68 studenten zijn met deze ‘mentale kater’. 

Hangxiety ontstaat doordat stofjes in de hersenen moeten ‘resetten’ na het drinken van alcohol. Deze stofjes worden tijdens het drinken van alcohol versterkt of juist verminderd, waardoor je je meer ontspannen voelt^3,4. Wanneer de alcohol uitwerkt, proberen de hersenen een normale balans te herstellen. Dit kan zorgen tot (over)compensatie³. De stofjes die je ontspannen lieten voelen, zorgen later voor een tegenovergesteld effect. Wanneer iemand zich al onrustig of angstig voelde, kunnen deze gevoelens zelfs als erger worden ervaren dan voor het drinken van alcohol^5,6. Een avondje drinken met vrienden om wat stress weg te nemen voor een tentamen, kan dan dus averechts werken. 

De beste oplossing tegen hangxiety is in principe heel simpel: geen alcohol drinken⁴. In de realiteit blijkt dit makkelijker gezegd dan gedaan, zeker voor studenten. Groepsinvloed speelt een grote rol onder studenten als het gaat om alcohol⁷. Als er in een groep veel wordt gedronken, bijvoorbeeld bij een studentenvereniging of tijdens een introductieweek, zal iemand in die groep ook sneller meer gaan drinken. Doordat alcoholgebruik zo genormaliseerd is onder studenten, kan het moeilijk zijn om hier afstand van te nemen^8,9. Toch lijkt hier langzaam verandering in te komen. Binnen het studentenleven worden alcoholvrije opties steeds meer aangemoedigd^9,10. Omringd zijn door vrienden die minder of niet drinken en anderen niet onder druk zetten, maken het makkelijker om ‘nee’ te zeggen tegen alcohol. Wellicht kan de verspreiding van de hangxiety-norm hier ook aan bijdragen.

Deze blog werd geschreven door Eva Struijk voor de cursus Recente Ontwikkelingen in Risicogedrag, master PWO, 2024. 

Referenties

1. Van Schrojenstein Lantman, M., Mackus, M., Van de Loo, A. J., & Verster, J. C. (2017). The impact of alcohol hangover symptoms on cognitive and physical functioning, and mood. Human Psychopharmacology Clinical And Experimental, 32(5). https://doi.org/10.1002/hup.2623
2. ADF (Alcohol and Drug Foundation) (2023). What is hangxiety? https://adf.org.au/insights/what-is-hangxiety/
3. Marsh, B., Carlyle, M., Carter, E., Hughes, P., McGahey, S., Lawn, W., Stevens, T., McAndrew, A., & Morgan, C. J. (2018). Shyness, alcohol use disorders and ‘hangxiety’: A naturalistic study of social drinkers. Personality And Individual Differences, 139, 13–18. https://doi.org/10.1016/j.paid.2018.10.034
4. Landau, M. D. (2024). What’s worse than a hangover? Hangxiety. Here’s why it happens. https://www.nationalgeographic.com/premium/article/drinking-anxious-morning-after-hangover
5. Kim, A. J., Merlo, A., Mackus, M., Bruce, G., Johnson, S. J., Alford, C., Sherry, S. B., Stewart, S. H., & Verster, J. C. (2023). Depression, Anxiety, and Stress among Hangover-Sensitive and Hangover-Resistant Drinkers. Journal Of Clinical Medicine, 12(8). https://doi.org/10.3390/jcm12082766
6. Tellez-Monnery, K., Berghoff, C. R., & McDermott, M. J. (2023). Investigating the effects of emotion dysregulation and repetitive negative thinking on alcohol hangover anxiety and depression. Addictive Behaviors, 140, 107619. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2023.107619
7. Van der Horst, M. (2024). Groepsvorming van invloed op alcohol-, drugs- en tabaksgebruik studentenverenigingen. https://www.trimbos.nl/actueel/nieuws/groepsvorming-van-invloed-op-alcohol-drugs-en-tabaksgebruik-studentenverenigingen/
8. Hill, K., Mansbridge, S., Watts, A., & Saravanja, A. (2024). “It’s expected that students want to get drunk. That needs to change”: alcohol abstainer and light drinking university student experiences. Health Education. https://doi.org/10.1108/he-05-2024-0072
9. De Brug Nijmegen (2023). Studenten zetten zich in voor inclusiviteit rondom alcoholgebruik. https://www.brugnijmegen.nl/nieuws/algemeen/171379/studenten-zetten-zich-in-voor-inclusiviteit-rondom-alcoholgebruik
10. Van der Kraan, M. (2023). Studieverenigingen: ‘We willen af van de sociale druk om te drinken’. Mare. https://www.mareonline.nl/studentenleven/studieverenigingen-we-willen-af-van-de-sociale-druk-om-te-drinken/
11. Queensland Health (2023). Hangxiety: why alcohol can leave you feeling anxious. https://www.health.qld.gov.au/newsroom/features/hangxiety-why-alcohol-can-leave-you-feeling-anxious