Twee maanden geleden begon de maand oktober en dat betekende: Stoptober! In het Nederlandse medialand is er ieder jaar weer volop aandacht voor deze actie. Gezamenlijk stoppen zo’n 50.000 Nederlanders minimaal 28 dagen met roken1. Ieder jaar zijn er meerdere bekende Nederlanders die ambassadeur worden of zelf een Stoptober-deelnemer worden. Het blijkt een effectieve methode waardoor mensen stoppen met roken, óók langer dan 28 dagen1,2. Wat maakt juist deze methode zo effectief?
De kern van Stoptober
Er bestaan verschillende interventies voor stoppen met roken. Als deze correct uitgevoerd worden, wel of niet in combinatie met medicatie, kunnen ze effectief zijn. De interventies worden echter beperkt ingezet, deels door de hoge kosten en deels doordat mensen niet weten dat de interventies bestaan1. Hierbij speelt mee dat tabaksverslaving vaak als ongezonde leefstijl wordt gezien en niet als verslaving. Rokers zijn hierdoor minder bereid behandeling te zoeken en zorgverleners minder geneigd dit aan te bieden3. In 2014 werd de campagne Stoptober in het leven geroepen die wél direct een grote groep mensen bereikte. Een kernelement die deze campagne succesvol maakt is gebaseerd op de sociale besmettingstheorie: communicatie gebruiken om een campagne te versterken. Stoptober versterkt het gedrag om te stoppen met roken door dit landelijk te normaliseren. Dankzij de gezamenlijke, positieve aanpak van Stoptober krijgen deelnemers sociale steun van mede-deelnemers en aanmoediging van niet-rokers, waardoor het uitgroeit tot een brede beweging4,5.
Ook zet Stoptober in op het psychologische principe van een SMART-doel: door een doel specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden te maken bereiken mensen sneller een gedragsdoel. Door de duidelijke tijdsaanduiding van 28 dagen zijn mensen sneller bereid een stoppoging te doen en vergroot het de kans op slagen4. Als laatste gaat Stoptober uit van de PRIME theory: motivatie is onstabiel en wordt voortdurend bepaald door verschillende invloeden, waaronder emoties, drijfveren en impulsen. Stoptober biedt deelnemers een breed pakket aan hulp om zo de motivatie op verschillende manieren blijvend te stimuleren4. Dit zijn onder andere facebook-steun-groepen, een website met advies en een gratis Stoptober app waarmee deelnemers worden aangemoedigd en eigen gedrag kunnen bijhouden2,4.
Inzetbaarheid van Stoptober
De maand oktober biedt zorgorganisaties dé uitgelezen kans om de werkvloer volledig rookvrij in te richten en stoppen met roken laagdrempelig bij medewerkers en cliënten onder de aandacht te brengen. Dit kan in de vorm van informatieavonden, trainingen en activiteiten. Stoptober biedt zorgorganisaties een stappenplan met handvatten voor het voorbereiden op deze acties2. Kortom, Stoptober maakt duidelijk dat een nationale campagnestrategie gedragsverandering teweeg kan brengen door drie succespijlers: sociale steun, SMART-doelen stellen en motivatie op meerdere manieren stimuleren. In de toekomst kunnen deze pijlers in campagnes vaker worden ingezet om gedragsverandering bij groepen mensen te weeg te brengen.
Deze blog werd geschreven door Isa Peek voor de cursus Recente Ontwikkelingen in Risicogedrag, master PWO, 2024, Radboud Universiteit.
Referenties
1. Troelstra, S. A., Harting, J., & Kunst, A. E. (2019). Effectiveness of a large, nation-wide smoking abstinence campaign in the Netherlands: a longitudinal study. International journal of environmental research and public health, 16(3), 378. https://doi.org/10.3390/ijerph16030378
2. Koopman, E., & Croes, E. (2023). Handleiding Stoptober in de zorg. Geraadpleegd op 10 oktober 2024, van https://www.trimbos.nl/wp-content/uploads/2024/07/TRI_PM0705-Handleiding-Stoptober-in-de-zorg-2024.pdf
3. Schellekens, A. F. A., Dijkstra, B. A. G., Vink, J. M., & Kanter, W. D. (2021). Beschouw Tabaksverslaving niet als leefstijl, maar als verslaving [Tobacco use disorder should be considered an addiction, not lifestyle]. Geraadpleegd op 11 oktober 2024, van https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/handle/2066/236277/236277.pdf?sequence=1
4. Brown, J., Kotz, D., Michie, S., Stapleton, J., Walmsley, M., & West, R. (2014). How effective and cost effective was the national mass media smoking cessation campaign ‘Stoptober’?. Drug and alcohol dependence, 135, 52-58. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2013.11.003
5. Lahiri, S., Bingenheimer, J. B., Evans, W. D., Wang, Y., Cislaghi, B., Dubey, P., & Snowden, B. (2024). Understanding the mechanisms of change in social norms around tobacco use: A systematic review and meta‐analysis of interventions. Addiction. https://doi.org/10.1111/add.16685[/spoiler]
Geef een reactie