Verleidelijke feeds: Welke voedselreclames krijgen tieners voorgeschoteld op sociale media?

Tieners kunnen amper een minuut op sociale media scrollen zonder te worden geconfronteerd met de meest verleidelijke advertenties voor eten. Zij zijn voor voedselmarketeers de uitgelezen doelgroep voor hun advertenties. Dit komt door een combinatie van twee dingen: ze hebben nog maar net de keuzevrijheid om zelf te kiezen wat ze willen eten én hun brein is nog in ontwikkeling en daardoor minder bestand tegen de korte-termijn verleidingen van lekker eten. Maar welke voedselreclames zien tieners precies online, en waarom spreken deze voedselreclames hen zo aan? Dit onderzochten onderzoekers bij Canadese tieners.

KERN

• Tieners zien op sociale media vooral reclame voor ultrabewerkt, zoet en kant-en-klaar eten, specifiek voor zoete dranken, fast food en snoep/chocolade. Binnen deze categorieën is er grote verscheidenheid in het soort producten dat wordt geadverteerd (van ijs tot koffie, mayonaise, pastasaus en ingeblikte tonijn) en in de merken achter deze advertenties.
• De manier waarop deze advertenties zijn ontworpen zijn met name aantrekkelijk voor jongeren door de manier waarop deze advertenties zijn vormgegeven (zoals met levendige kleuren) en het inzetten van speciale kortingsacties (“1+1 gratis”). Ook advertenties over specifieke thema’s zoals sport en vakanties, en reclames met humor zijn voor tieners aantrekkelijk.
• Beleid en regelgeving rondom voedselmarketing voor tieners moet rekening houden met het gevarieerde spectrum van voedingsmiddelen die online worden geadverteerd en de visuele vormgeving en kortingen die deze producten voor tieners extra aantrekkelijk maken.

ONDERZOEKSMETHODE

WAT? Welke voedselgerelateerde advertenties zien tieners op sociale media en welke adverteertechnieken maken deze advertenties voor hen aantrekkelijk?

WIE? 468 Canadese tieners van 13 tot en met 17 jaar oud (76% meisjes, 7% jongens, 7% genderneutrale tieners)

HOE? In dit exploratieve onderzoek hielden tieners via een app op hun telefoon bij welke voedselgerelateerde advertenties zij in een week tijd te zien kregen op de sociale media platforms die zij gebruiken. Voor elke advertentie rapporteerden zij het geadverteerde product en merk, het social media platform waarop ze de advertentie zagen en de techniek die de adverteerders toepasten om het product aantrekkelijk te maken voor tieners.

RESULTATEN

• In één week tijd zagen de 468 tieners in totaal 3385 voedseladvertenties op de vier meest populaire social media platforms.
• De meeste advertenties kwamen voorbij op Instagram (42%), gevolgd door TikTok (26%), Snapchat (27%) en YouTube (12%). Meisjes zagen relatief meer voedseladvertenties via TikTok, terwijl jongens (in vergelijking met meisjes en genderneutrale tieners) meer advertenties op YouTube zagen (zie ook Tabel 1).

• Meer dan 80% van de advertenties ging over de voedselcategorieën dranken, fastfood, snoep en chocolade, en snacks. Binnen deze categorieën werd er met name voor frisdrank en gemengde zoete dranken zoals frappucino en frozen lemonades, sandwiches, koek en chips geadverteerd (zie ook Tabel 2).

• De advertenties werden geplaatst door 557 verschillende voedingsmerken. De meeste voorkomende merken over allevier de platformen waren multinationals binnen de voedingsindustrie, waarbij McDonalds, Coca-Cola, Starbucks en Subway de top vier vormden. Echter was het relatieve aandeel van hun advertenties laag (slechts 4-6% per merk) en de voedingsadvertenties die tieners zagen waren van veel verschillende merken.
• Het grootste deel van de jongeren, bijna een kwart, rapporteerde visuele stijl als de meestgebruikte adverteertechniek (zie ook Tabel 3). Hierbij gaat het om het gebruik van kleuren, lettertypes en animaties. Daarnaast werden speciale aanbiedingen (zoals limited editions, combinatiedeals en giveaways), thema (zoals sport, vakantie, technologie), muziek en humor vaak genoemd als gebruikte technieken. Tieners rapporteerden relatief weinig advertenties met cartoons, tieneracteurs en beroemdheden (inclusief influencers).

DETAILS

Elliot, C., Truman, E., & Black, J. E. (2025). Food marketing to teenagers: Examining the digital palate of targeted appeals. Appetite, 207, 107912. https://doi.org/10.1016/j.appet.2025.107912

Deze sci-fly werd geschreven door Levie Karssen (Radboud Universiteit) voor RAD-blog, het blog over roken, alcohol, drugs en dieet.