Silent Dinner: een drankspel waar sociale druk geen woorden nodig heeft

Op sociale media duiken er sinds vorig jaar onder jongeren steeds vaker video’s op van een drankspel onder de naam Silent Dinner. Het principe van het drankspel Silent dinner is strikt. Een groep zit samen aan tafel te dineren, iedereen heeft een fles wijn en je mag pas praten wanneer jouw fles leeg is. Dit drankspel is met name bekend onder studenten en weerspiegelt hoe alcoholgebruik gestuurd kan worden door (stille) sociale invloed.

Binge drinken vóór het gesprek begint

Nog voor de gezelligheid begint heeft iedereen die deelneemt aan Silent dinner al een fles wijn op. Er worden dus in een hele korte tijd circa zes glazen alcohol gedronken. Dit betekent dat iedereen die deelneemt aan het spel meteen voldoet aan de binge drink-norm (≥6 drankjes voor mannen en ≥4 voor vrouwen per gelegenheid) (1). Binge drinken is extra riskant voor jongvolwassenen, omdat hun hersenen nog volop in ontwikkeling zijn. Binge drinking kan belangrijke processen in de hersenontwikkeling verstoren. Ook vergroot binge drinken het risico op het ontwikkelen van alcoholverslaving (2). Zelfs incidenteel binge drinken (minder dan één keer per maand) wordt in verband gebracht met een hoger risico op een alcoholverslaving (3).

De Gezondheidsraad adviseert om geen alcohol te drinken of de inname te beperken tot maximaal één glas per dag om gezondheidsrisico’s op lange termijn te vermijden (4). Tegelijkertijd benadrukken universiteiten en gezondheidsorganisaties, waaronder de World Health Organization (WHO), dat alcoholgebruik idealiter vrijwillig, geïnformeerd en controleerbaar is (5). De nationale Monitor Mentale Gezondheid en Middelengebruik (MMMS 2023) meldde dat van de studenten in het Nederlandse hoger onderwijs die het afgelopen jaar alcohol hadden gedronken, 16% wekelijks de binge drink-norm overschreed (1, 6). Het gaat hierbij dus om een specifieke subgroep binnen studenten.

(stille) Sociale invloed

Uit onderzoek naar drinknormen onder studenten bleek dat deelnemers méér alcohol dronken op die momenten waarop hun normen en attitude ten aanzien van overmatig drinken hoger lagen dan hun gebruikelijke niveau (7). Studenten drinken niet alleen op basis van persoonlijke voorkeur, maar vooral op basis van wat zij denken dat “normaal” is binnen hun groep.

Bij Silent Dinner is de norm om veel te drinken ingebouwd in de structuur, onder meer via (stille) sociale invloed:

• langzaam drinken verlengt de stilte en zorgt voor sociale afzondering,
• stoppen betekent zichtbaar afwijken van de norm,
• praten vóór het einde geldt als het “verstoren” van het spel.

Deze (stille) sociale invloed sluit aan bij onderzoek waaruit blijkt dat impliciete groepsdruk vaak net zo effectief is als expliciete druk, omdat deze moeilijker te benoemen en te weerstaan is (8). Niemand zegt dat je moet drinken, maar de situatie maakt het sociaal kostbaar om het niet te doen. Een meta-analyse van Watts en collega’s (9) toonde aan dat adolescenten van wie de leeftijdsgenoten in meer of mindere mate middelen gebruikten, na verloop van tijd hun eigen middelengebruik aanpasten aan die van hun leeftijdsgenoten.

Vergrootglas

Silent Dinner is geen representatief drankspel voor alle studenten en moet ook niet als zodanig worden geïnterpreteerd. Maar het fungeert wel als een vergrootglas: het laat zien hoe dun de lijn is tussen vrijwillig drinken en sociaal gestuurd gedrag. Niet omdat studenten geen grenzen zouden hebben, maar omdat die grenzen lastig te handhaven zijn in bepaalde subgroepen onder studenten.

Deze blog werd geschreven door Lise Dams (Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit) voor RAD-blog, het blog over roken, alcohol, drugs en dieet.

Referenties

1. Nuijen J, Verweij A, Dopmeijer J, van Wamel A, Schouten F, Buijs M, et al. Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs 2023. Trimbos-Instituut, RIVM en GGD GHOR Nederland; 2023.
2. Cservenka A, Brumback T. The Burden of Binge and Heavy Drinking on the Brain: Effects on Adolescent and Young Adult Neural Structure and Function. Frontiers in Psychology. 2017;Volume 8 – 2017.
3. Dereux A, Poupon D, Nann S, Geoffroy P-A, Romo L, Gorwood P. Low-frequency binge drinking: associated factors and consequences. Journal of Addictive Diseases. 2025:1–11.
4. Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad, 2015; 2015.
5. World Health Organization. No level of alcohol consumption is safe for our health 2023 [Available from: https://www.who.int/europe/news/item/04-01-2023-no-level-of-alcohol-consumption-is-safe-for-our-health.
6. CBS, RIVM, Intstituut T, VeiligheidNL, Rutgers, Nederlands SA, et al. Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor. 2014–2023.
7. DiBello AM, Miller MB, Hatch MR, Mastroleo NR, Carey KB. Longitudinal analysis for between- and within-person influences of descriptive alcohol drinking norms and attitudes on drinking outcomes. Alcohol, Clinical and Experimental Research. 2025;49(4):883–92.
8. Cialdini RB, Goldstein NJ. Social Influence: Compliance and Conformity. Annual Review of Psychology. 2004;55(Volume 55, 2004):591–621.
9. Watts LL, Hamza EA, Bedewy DA, Moustafa AA. A meta-analysis study on peer influence and adolescent substance use. Current Psychology. 2024;43(5):3866–81.