De introductieweek: De sleutel tot het terugdringen van problematisch alcoholgebruik onder studenten?

Het nieuwe studiejaar is gestart, wat betekent dat de introductieweken voor nieuwe studenten alweer achter de rug zijn. Tijdens de introductieweek maken aankomende studenten kennis met de stad, de hogeschool of universiteit, het uitgaansleven en hun aankomende medestudenten. Echter staat de introductieweek ook bekend om de grote rol die alcohol speelt, en de kritiek hieromtrent groeit (1).

Alcohol tijdens de introductieweek

De introductieweek en alcohol lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden te zijn. Er is vaak een uitgebreid nachtprogramma, waarbij grote studentenfeesten georganiseerd worden en het drinken van alcohol wordt veelal aangemoedigd. Uit veel onderzoek blijkt dan ook dat er sprake is van een toename in alcoholgebruik onder studenten tijdens zo’n introductieweek (2–4). Gemiddeld drinken nieuwe studenten tijdens de introductieweek zelfs dubbel zoveel alcohol als zij deden op de middelbare school (3). Ook ervaren zij meer negatieve consequenties van hun alcoholgebruik, zoals geheugenverlies of fysiek geweld (5). Deze toename beperkt zich niet tot alleen de introductieweek, maar kan ook in de rest van het studiejaar leiden tot meer (risicovol) alcoholgebruik (6).

Overmatig alcoholgebruik lijkt er dus bij te horen

Zo’n eerste kennismaking met het studentenleven waarin alcohol een grote rol speelt, heeft gevolgen voor het algemene beeld dat studenten hebben van het studentenleven. In die eerste week studeren wordt er namelijk een zeer sterke norm neergezet waarin overmatig alcoholgebruik normaal is, erbij lijkt te horen en zelfs wordt aangemoedigd. Dit kan gevolgen hebben voor het beeld dat studenten hebben van het alcoholgebruik van hun medestudenten. Zo kan de focus op alcohol tijdens de introductieweek ervoor zorgen dat studenten het alcoholgebruik van hun medestudenten overschatten of kunnen zij hierdoor het idee krijgen dat hun medestudenten positiever zijn ten opzichte van overmatig alcoholgebruik dan zij daadwerkelijk zijn (7). Uit veel onderzoek blijkt vervolgens dat het overschatten van deze zogenoemde sociale drinknormen leidt tot een toename van het eigen alcoholgebruik (8,9). Dat komt bijvoorbeeld doordat studenten zich willen conformeren aan het gedrag dat zij (ten onrechte) zien als normaal, namelijk het drinken van veel alcohol (pluralistic ignorance) (10). Of het komt doordat studenten die al overmatig drinken, het idee hebben dat iedereen overmatig drinkt, waardoor zij minder geneigd zijn om hun (problematische) gedrag te veranderen (false consensus) (10,11). Bovendien lijkt het erop dat als nieuwe studenten overmatig alcoholgebruik als een onlosmakelijk onderdeel van het studentenleven zien, zij sterker geneigd zijn om tijdens hun eerste studiejaar overmatig te drinken (12).

Concluderend

Gelukkig zijn er ook steeds meer tegengeluiden, zoals ‘Choose your Cheers’, een campagne bedacht en opgezet door studenten, waarin het drinken van niet-alcoholische dranken genormaliseerd wordt. Ook worden er prikkelarme programma’s georganiseerd, zoals de ‘No Rush Night’, waarin de nadruk ligt op rustigere en kleinschaligere activiteiten (georganiseerd door de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen). Deze tegengeluiden zijn niet alleen belangrijk voor het inclusiever maken van de introductieweek, maar zijn ook een belangrijke stap in het terugdringen van overmatig en problematisch alcoholgebruik onder studenten.

Deze blog werd geschreven door Nina Hoffland (Radboud Universiteit) voor RAD-blog, het blog over roken, alcohol, drugs en dieet.

Referenties

1. Van Arendonk F. Introweek gooit het roer om: minder drank, meer diepgang. Nationale Onderwijsgids [Internet]. 2026. Available from: https://www.nationaleonderwijsgids.nl/universiteit/introweek-gooit-het-roer-om-minder-drank-meer-diepgang/
2. Myrtveit SM, Askeland KG, Knudsen AK, Knapstad M, Olsen R, Nedregård T, et al. Risky drinking among Norwegian students: Associations with participation in the introductory week, academic performance and alcohol-related attitudes. Nordic Studies on Alcohol and Drugs. 2016 Nov;33(4):361–80. doi:10.1515/nsad-2016-0031
3. Riordan BC, Scarf D, Conner TS. Is Orientation Week a Gateway to Persistent Alcohol Use in University Students? A Preliminary Investigation. J Stud Alcohol Drugs. 2015 Mar;76(2):204–11. doi:10.15288/jsad.2015.76.204
4. Tremblay PF, Graham K, Wells S, Harris R, Pulford R, Roberts SE. When Do First-Year College Students Drink Most During the Academic Year? An Internet-Based Study of Daily and Weekly Drinking. Journal of American College Health. 2010 Mar 24;58(5):401–11. doi:10.1080/07448480903540465
5. Merrill JE, Wardell JD, Read JP. Drinking Motives in the Prospective Prediction of Unique Alcohol-Related Consequences in College Students. J Stud Alcohol Drugs. 2014 Jan;75(1):93–102. doi:10.15288/jsad.2014.75.93
6. Riordan BC, Scarf D, Conner TS. Is Orientation Week a Gateway to Persistent Alcohol Use in University Students? A Preliminary Investigation. J Stud Alcohol Drugs. 2015 Mar;76(2):204–11. doi:10.15288/jsad.2015.76.204
7. Kypri K, Langley JD. Perceived social norms and their relation to university student drinking. J Stud Alcohol. 2003 Nov;64(6):829–34. doi:10.15288/jsa.2003.64.829
8. DiBello AM, Miller MB, Hatch MR, Mastroleo NR, Carey KB. Longitudinal analysis for between‐ and within‐person influences of descriptive alcohol drinking norms and attitudes on drinking outcomes. Alcohol, Clinical and Experimental Research. 2025 Mar 27;acer.70008. doi:10.1111/acer.70008
9. Neighbors C, Lee CM, Lewis MA, Fossos N, Larimer ME. Are Social Norms the Best Predictor of Outcomes Among Heavy-Drinking College Students? J Stud Alcohol Drugs. 2007 Jul;68(4):556–65. doi:10.15288/jsad.2007.68.556
10. Berkowitz AD. The Social Norms Approach [Internet]. 2004 [cited 2024 Dec 18]. Available from: http://www.alanberkowitz.com/articles/social_norms.pdf
11. Miller DT. A century of pluralistic ignorance: what we have learned about its origins, forms, and consequences. Front Soc Psychol. 2023 Oct 16;1:1260896. doi:10.3389/frsps.2023.1260896
12. Sher KJ, Rutledge PC. Heavy drinking across the transition to college: Predicting first-semester heavy drinking from precollege variables. Addictive Behaviors. 2007 Apr;32(4):819–35. doi:10.1016/j.addbeh.2006.06.024