Jongeren, Sigaretten en Tijd: Cravings Meten Door Real-Time Evaluatie

*Disclaimer: Houd er rekening mee dat delen van deze sci-fly automatisch zijn vertaald.*

Menselijk gedrag wordt traditioneel gemeten met behulp van vragenlijsten waarin patiënten of deelnemers gevraagd wordt om hun gevoelens en ervaringen op specifieke momenten te rapporteren. Deze vragenlijsten vragen vaak naar hoe mensen zich in het algemeen voelen of in de afgelopen weken of maanden. Bepaalde gevoelens en ervaringen kunnen echter moeilijk samen te vatten zijn of onderhevig zijn aan vooroordelen. Als ik bijvoorbeeld hoor dat ik vandaag geslaagd ben voor mijn rijbewijs en je vraagt me hoe mijn stemming de afgelopen twee weken was, dan zal ik waarschijnlijk geneigd zijn om mijn gevoelens van geluk te overschatten gezien mijn examenresultaten, ondanks dat ik veel angst en stress had in aanloop naar het examen. Daarom gebruiken steeds meer onderzoekers in de psychologie een meetmethode die bekend staat als ecological momentary assessment (EMA; ook wel experience sampling method of ambulatory assessments genoemd).

Wat is EMA?

EMA is een methode om herhaaldelijk gedrag te meten die ons helpt om ervaringen vast te leggen terwijl ze plaatsvinden en/of in meer natuurlijke ruimtes dan laboratoria, zoals thuis of op het werk. Ze omvatten meestal het gebruik van mini-vragenlijsten dagelijks of meerdere keren per dag gedurende een bepaalde periode. Als we bijvoorbeeld stress willen meten, sturen we deelnemers of patiënten gedurende twee weken vijf keer per dag een mini-vragenlijst op hun smartphone, waarin we hen vragen naar hun huidige stemming, symptomen van stress of contextuele factoren zoals hun locatie of met wie ze zijn.

EMA kan vooral nuttig zijn bij het bestuderen van ervaringen rond middelengebruik zoals het roken van sigaretten. Het is bijvoorbeeld bekend dat trek in sigaretten en ontwenningsverschijnselen gedurende de dag variëren. EMA kan ons helpen een holistischer beeld te krijgen van hun nicotinegebruik. Toch kost EMA de deelnemers veel tijd en kan het hun dagelijks leven verstoren. Het kan dus behoorlijk belastend zijn en we zouden het alleen moeten gebruiken als het een toegevoegde waarde heeft ten opzichte van traditionele vragenlijsten.

Kern

1. Stemmingen en trek in sigaretten variëren aanzienlijk van moment tot moment en EMA kan helpen om dergelijke symptomen beter te meten.
2. Rokende jongeren vulden gemiddeld 77% van de enquêtes in, wat de haalbaarheid van EMA suggereert.
3. EMA is nuttig om de ervaringen van jongeren met (stoppen met) roken te begrijpen en we dringen er bij onderzoekers en praktijkmensen op aan om EMA te gebruiken om gedrag en gevoelens te meten die fluctueren in de tijd, om een dieper inzicht te krijgen in de ervaringen van deelnemers en om therapeutische processen te ondersteunen. 

ONDERZOEKSMETHODE

WAT?
De onderzoekers ontwierpen een EMA-protocol om roken, hunkering, stemming, slaap en concentratieproblemen te meten bij jongeren die sigaretten roken. Het eerste doel van het onderzoek was het testen van de betrouwbaarheid van de EMA, d.w.z. of het deze constructen consistent kon vastleggen. Het tweede doel van het onderzoek was om te begrijpen hoe deelnemers de EMA ervaren.

WIE?
Deelnemers waren 84 late adolescenten (16-20 jaar) uit Nederland. Ze rookten minstens wekelijks sigaretten en waren minstens licht gemotiveerd om te stoppen met roken.

HOE?
Deelnemers vulden eerst een pre-test vragenlijst in. Daarna werden ze uitgenodigd om de smartphone app Avicenna Research te downloaden. Deelnemers vulden de EMA-vragenlijsten 5 keer per dag in, gedurende 7 dagen, in de app op hun smartphone. De vragenlijsten waren kort en duurden meestal minder dan een minuut om in te vullen. We maten positieve stemming, negatieve stemming, ontwenningsverschijnselen en roken. Deelnemers gaven bijvoorbeeld van 0-100 aan hoeveel last ze hadden van de drang om te roken of hoe ontspannen ze zich voelden. Deelnemers ontvingen pushmeldingen wanneer een enquête beschikbaar was en 15 minuten voordat deze afliep.

RESULTATEN

• De onderzoekers evalueerden veel meeteigenschappen van de EMA en vonden steun voor het gebruik van deze methode om roken en ontwenningsverschijnselen bij rokende jongeren te bestuderen. De EMA vragen toonden een goede betrouwbaarheid terwijl ze ook in staat waren om fluctuaties in de tijd vast te leggen.
• De EMA biedt toegevoegde waarde over tijds variërende ervaringen die we zouden missen met traditionele metingen.
• Rokende jongeren beoordeelden de EMA ook over het algemeen positief. Ze vonden het prettig dat de EMA-metingen kort waren en dat ze ook hun roken en gevoelens konden monitoren.
• De deelnemers vonden de vragen repetitief en wensten dat de enquêtes niet verlopen. Toekomstig onderzoek kan EMA-ontwerpen overwegen die zich aanpassen aan de antwoorden van de deelnemers.
• Het testen van EMA-protocollen met de doelgroep, zoals rokende jongeren, levert nuttige inzichten op vanuit het perspectief van de deelnemers. De inzichten kunnen helpen de EMA aan te passen zodat deze beter bij de doelgroep past en een betere respons bevordert.

DETAILS

Kochhar, S., Scholten, H., Maciejewski, D. F., Pingel, M. A., & Luijten, M. (2025). A mixed-methods investigation of an ecological momentary assessment protocol for cigarette-smoking youth: Psychometric properties and participant experiences. Drug and Alcohol Dependence Reports, 14, 100314.

Deze sci-fly is geschreven door Suhaavi Kochhar (Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit) voor RAD-blog, het blog over roken, alcohol, drugs & dieet.